Ngày 30 và 31/7, Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam họp bàn về việc chuẩn bị cho sự ra mắt cuốn hợp tuyển thơ ca Việt Nam thế kỷ 20. Nhà thơ Vũ Quần Phương – người được chọn làm Chủ tịch Hội đồng biên soạn – cho biết: “Mục đích của kế hoạch này là tạo ra một tuyển tập, nhìn lại thành tựu của một thế kỷ thơ ca. Việc đó trước sau gì cũng phải làm. Hội Nhà văn đã lùi công việc này lại đến nay là năm thứ 9 rồi. Hội đồng thơ được giao nhiệm vụ từ năm 2008. Đến nay, Ban tuyển chọn mới thành lập, gồm 4 nhà thơ: tôi, Nguyễn Đức Mậu, Trần Nhuận Minh, Ngô Thế Oanh, cùng 2 nhà phê bình, nghiên cứu: Lưu Khánh Thơ, Lý Hoài Thu”.

Theo đó, Ban tuyển chọn sẽ chọn thơ theo hình thức bỏ phiếu. Danh sách các tác phẩm được chọn sẽ được trình lên Ban nghiệm thu, sau đó, trình tiếp lên Ban chấp hành để Hội quyết định về việc in ấn, xuất bản tập sách. Tuy nhiên, một trong những khó khăn lớn hiện nay, theo ông Phương, là việc Ban chấp hành chưa đưa ra giải pháp cuối cùng về quy mô hợp tuyển. Ông Phương nói: “Chúng tôi dự định làm danh sách ở ba quy mô. Thứ nhất, quy mô hẹp (khoảng 100 tác giả): chỉ tinh tuyển những tác phẩm thật sự xuất sắc. Thứ hai, quy mô vừa: khoảng gần 250 tác giả (tức là nửa số hội viên làm thơ của Hội). Thứ ba, quy mô toàn thể: tất cả hội viên Hội Nhà văn, các nhà thơ miền Nam trước 1975 và các tác giả thành danh trước khi Hội ra đời (1957)”.

Nhà thơ Vũ Quần Phương. Ảnh: st.

Thông tin này đã làm dấy lên xôn xao trên báo chí những ngày qua về quy mô, tiêu chí cũng như sự công tâm của Hội đồng tuyển chọn khi thực hiện tập sách.

Khi được hỏi ý kiến về việc làm Hợp tuyển thơ Việt Nam thế kỷ 20, nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ cho biết: “Theo tôi, chỉ nên tuyển những tác phẩm thật hay, tạo nên một tuyển tập thật sự có giá trị. Không nên vì để có tên, để vui cả làng mà đưa cả những bài chưa thực sự xuất sắc. Không phải mọi tác giả vào Hội đều có thơ hay”.

Còn một hội viên (giấu tên) cho biết: “Tôi biết, nhiều nhà thơ hội viên đang thấp thỏm không biết mình có tên trong danh sách hay không. Nhưng tôi coi điều này nhẹ nhàng. Vì hợp tuyển thể hiện cách nhìn của Hội đồng. Thơ tôi không được chọn, cũng không sao cả. Vì với hội đồng này, thơ tôi không hay, nhưng với một hội đồng khác, thơ tôi lại hay. Nên không có gì phải ầm ĩ. Trước đây, chúng ta cũng từng xôn xao khi tuyển tập 100 bài thơ hay nhất VN thế kỷ 20, vì cho rằng, nhiều tác phẩm trong số đó không xứng đáng. Nhưng cái hội đồng đó, những người tuyển chọn đó, họ nhìn như vậy thì họ chọn như vậy thôi”.

Nếu thực hiện theo quy mô vừa, những tác giả có nhiều tác phẩm được chọn nhất gồm có: Chế Lan Viên – 7 bài; Xuân Diệu – 6 bài, Huy Cận – 6 bài… Thông tin này khiến nhiều nhà thơ cho rằng, hội đồng tuyển chọn đã phân biệt “chiếu trên chiếu dưới” trong làng thơ, chứ không dựa trên chất lượng tác phẩm. Ông Phương khẳng định: “Đó là sự hiểu lầm. Tiêu chí của Ban chấp hành đề ra là Yêu nước – Cách mạng – Dân tộc và Nhân văn. Chúng tôi cứ thơ hay mà chọn. Chẳng qua là ở quy mô đó, thì ra kết quả như vậy thôi. Còn ở quy mô khác, số tác phẩm của mỗi tác giả có thể sẽ lại khác”.

Nếu Hội Nhà văn thực sự có ý định làm một Hợp tuyển thơ Việt Nam thế kỷ 20, việc thống nhất ngay từ đầu quy mô cuốn sách sẽ giúp Hội đồng biên soạn tập trung hơn, dễ dàng hơn trong việc tuyển chọn. Tuy nhiên, trao đổi với VnExpress.net, nhà văn Nguyễn Trí Huân – Phó chủ tịch Hội Nhà văn – cho biết: “Hiện nay, Hội chưa triển khai thực hiện Tuyển thơ VN thế kỷ 20. Công việc đang được triển khai là làm một tập tài liệu phục vụ cho Hội nghị quảng bá văn học Việt Nam ra nước ngoài diễn ra vào đầu năm 2010. Tài liệu này giới thiệu những gương mặt nổi bật của thơ ca Việt Nam thế kỷ qua, để các đại biểu dự hội nghị có điều kiện thưởng thức một số thành tựu thơ ca Việt Nam, đồng thời làm cơ sở để khuyến khích họ tiếp tục chuyển ngữ tác phẩm Việt Nam ra các ngôn ngữ khác”.

Theo hướng này, ông Huân cho biết: “Trong khi tuyển, Hội đồng sẽ phải cân nhắc ưu tiên chọn những tác giả dễ dịch. Ví như, thơ Nguyễn Bính rất hay, rất truyền thống, rất Việt Nam nhưng nếu chọn nhiều thơ ông, cơ hội để dịch thành công là rất ít. Những câu như: “Hôm nay dưới bến xuôi đò / Thương nhau qua cửa tò vò nhìn nhau” – cái ‘cửa tò vò’ trong tiếng Việt thì hay, nhưng ví như dịch ra tiếng Anh mà nó thành ‘windows’ thì chẳng còn tý thơ nào nữa”.

Câu trả lời đó của đại diện Ban chấp hành đã khiến cho những ồn ào trở thành sự ầm ĩ về chuyện không đâu. Còn nhà thơ Vũ Quần Phương cười buồn: “Việc làm hợp tuyển, Hội đã có dự định từ nhiều năm nay, trước sau cũng sẽ làm. Riêng hợp tuyển về thơ theo kế hoạch sẽ phải hoàn thành vào cuối năm nay. Nhưng trước tình trạng này, tôi cũng chưa nói trước được điều gì. Tuy nhiên, chúng tôi tin vào sự lựa chọn công tâm của mình”.

Nhóm thơ trẻ 360 độ trong Ngày thơ Việt Nam 2009. Ảnh: Hoàng Hà.

Tập Thơ trẻ 360 độ giới thiệu 40 bài thơ của 8 tác giả trẻ Nguyễn Anh Vũ, Lữ Thị Mai, Huyền Minh, Nguyễn Quang Hưng, Điệp Giang, Lệ Bình Quan, Thụy Anh và Nguyễn Phan Quế Mai. Những cái tên còn rất lạ lẫm với làng thơ, nhiều người trong số họ mới “trình làng” tập thơ duy nhất. Họ là tám gương mặt xuất hiện lần đầu trên Sân thơ Trẻ tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám trong Ngày thơ Việt Nam vừa qua. Chưa từng gặp nhau cho tới khi cùng tham gia sân chơi trẻ của Ngày thơ Việt Nam 2009 ở Văn Miếu – Quốc Tử Giám (Hà Nội), 8 cây viết trẻ sau đó vẫn tiếp tục mối duyên thơ chứ không bị tan rã như những nhóm trước, cùng ra chung tập Thơ trẻ 360 độ, và lấy tên đó làm tên cho nhóm.

Tuy không thể đại diện cho tất cả các nhà thơ thời đại @, Thơ trẻ 360 độ vẫn phản ánh nhiều góc độ thơ, góc độ nhìn của người trẻ, với hai thái cực: hiện tại – quá khứ, sáng – tối, nông thôn – thành thị, hoài niệm – thực tế hối hả. Một Nguyễn Quang Hưng bám rễ sâu vào đời sống làng quê với lễ hội dân gian truyền thống đầy truyện xưa, tích cũ: Tóc pha sương phủ sông Hồng, mây Đáy / Xúy Vân chạnh lòng biết nói năng chi… Về bãi Tự Nhiên vùi mình trong cát / Đợi em ngự duyên hoàng hậu ngược dòng… (“Tìm Tấm”). Một Nguyễn Phan Quế Mai cuồn cuộn tư duy hiện đại và công nghiệp: Úp mặt vào ngày / Ngày cuốn em đi bằng email điện thoại / Những con chữ chạy / Đuổi theo em theo em (“Vòng xoáy”). Một Lữ Thị Mai mềm yếu, khao khát yêu thương của thanh xuân: Giấc mơ không về trên cánh hoa mong manh / Phím ngày lãng quên / Bung ra nỗi nhớ / Bung ra nào giấc ngủ người tình (“Bung”). Một Nguyễn Anh Vũ bạo liệt và cuồn cuộn: Xin lỗi những giấc mơ / Tao sẽ mang đến những chân trời mây trắng / hoặc sẽ mang đến nhà thổ, nhà xia, nhà xác / hoặc ngủ một giấc ngủ không mộng mị / chúng mày chết ngay (“Xin lỗi”). Một Huyền Minh thẳng tính, thật thà, phóng khoáng trao yêu thương không so tính như cô gái vùng cao: Ăn mèn mén bằng muôi gỗ / Uống nước đun bằng ấm đồng / Thương anh / Em giữ lửa suốt mùa đông (“Điều giản dị”). Một Lệ Bình Quan kín đáo, giàu suy tư với tình yêu: Mở mắt thì nhìn: Nhìn sâu ngực buốt / Em nuôi ta lớn / Rồi vào cấm cung / Thành quách cửa đóng / Còn một mình / Ta rét cả mùa đông (“Cánh đồng tuổi nhỏ”). Một Điệp Giang lúc nào cũng dùng dằng những lo toan, phấp phỏng đàn bà: Tháng năm nằm giữa lá bay / Lũ ve lại gọi những ngày mùa đông / Tiếng cười biết có còn trong / Một người biết có đợi không, một người (“Tháng 5”). Một Thụy Anh trầm tính, trải đời đầy chiêm nghiệm: Tình núi đá tưởng bền mà không phải / Đá gục bên đường, nắng nhanh tàn / chỉ mây là mãi mãi không tan (“Hoa đá”).

Nhà thơ trẻ Nguyễn Quang Hưng được dư luận chú ý khi xuất bản tập thơ “Vườn ánh sáng”. Ảnh: Phongdiep.

Tám nhà thơ, tám tính cách đã dung hòa, đưa đến một hình dung tương đối cụ thể về thế hệ trẻ: vừa cố gìn giữ truyền thống tốt đẹp, vừa khao khát hòa mình vào thế giới mở. Một số giữ lại âm vần, số khác tìm sự cách tân bằng cách vượt qua quy luật câu ngắn, câu dài, bằng cách chơi chữ hiện đại, táo bạo có phần suồng sã (Trăng (cầy) tơ / Tôi chẳng bao giờ ăn thịt chó… Hàng xóm cũng có con Cún đi hai chân / Nói sau này sẽ thi hoa hậu / Tôi đã xin vui một phần/ hay phân?), bằng cách đặt tiêu đề, ngẫu nhiên rời rạc không biểu lộ nội dung bài (”FF3″, “FF (n+1)” của Điệp Giang, “Tấu khúc IV”, “Phụ lục 4″ của Dương Bình Quan). Sự cách tân chưa hẳn đã hay, đã nhận được sự hưởng ứng. Nó khiến khán giả tò mò, thắc mắc và cho thấy cách nghĩ mới của thế hệ @ với những ký tự được sử dụng chỉ theo sự mã hóa của cá nhân.

Về những cách tân này, nhà văn Võ Thị Xuân Hà nhận xét: “Thơ trẻ 360 độ phù hợp với xu thế thời đại phát triển công nghệ thông tin hiện nay và nó cũng nói lên sự đa giọng điệu, nhiều phong cách thơ của các nhà thơ trẻ. Như vậy, trong thơ hiện đại có thể chấp nhận cả thơ truyền thống, thơ phá cách, thậm chí cả thơ thiền. 360 độ là để thể hiện nhiều góc độ thơ như thế”.

Với nhà thơ Nguyễn Quang Quý, việc các gương mặt thi ca trẻ vượt qua quy luật câu ngắn câu dài giống như việc “vượt qua sự loanh quanh chiếc váy đàn bà để tìm đến một diện mạo mới, mà không giả tạo”. Trong khi đó, nhà thơ Vũ Quần Phương lại đánh giá: “Thơ trẻ 360 độ trưng bày được nhiều ý lạ nhưng không mơ hồ, khó hiểu, mà luôn tươi tắn, gần gũi không làm người đọc mệt hay có cảm giác “bị mẹ mìn bịt mắt”.

Đánh giá của các nhà văn, nhà thơ tên tuổi cho thấy Thơ trẻ 360 độ đã chứng tỏ được những nỗ lực và sự thành công bước đầu trên con đường thơ của 8 gương mặt trẻ. Tập thơ cho thấy các nhà thơ trẻ Việt Nam đã có ý thức trong khám phá và đổi mới hình thức biểu hiện, táo bạo trong dùng câu chữ và đầy hăm hở trên hành trình sáng tạo.

Tọa đàm “Truyện thơ Vũ Ngọc Hùng và những thông điệp” đã diễn ra vào chiều 10/10/2009 tại tòa soạn Thi San Việt Nam. Tham dự buổi tọa đàm có nhà phê bình văn học Hoàng Thủy Hương, nhà thơ Nguyễn Đăng Luận, nhà thơ Lê Thanh Tùng, trưởng ban biên tập Thi san VN Phạm Hoàng Nam, chị Diễm Châu – P.CT CLB Thơ Trẻ Việt Nam Online, thạc sĩ văn học Bùi Thủy và độc giả Thi San Việt Nam.

Buổi tọa đàm diễn ra trong không khí thân mật, đầm ấm và cởi mở. Vốn là một nhà khoa học (Phó tiến sĩ khoa học kĩ thuật), Vũ Ngọc Hùng đến với thơ như một “duyên nợ”. Sinh ra trong một gia đình nghèo ở Bình Định, ngay từ những ngày thơ bé, Vũ Ngọc Hùng đã có niềm say mê văn chương đặc biệt. Không có điều kiện để mua sách, cậu vẫn tìm mọi cách để mượn đọc tất cả các tập truyện kinh điển từ Đông sang Tây, từ cổ chí kim…để rồi theo năm tháng “pho sách” năm xưa vẫn còn lưu dấu trong kí ức cùng với những trải nghiệm cuộc đời, tâm hồn nhà thơ đã bắt nhịp đồng điệu từ đó viết nên những bài thơ dung dị mà lắng đọng. Truyện thơ Vũ Ngọc Hùng dễ nhớ dễ thuộc bởi có sự đan cài giữa yếu tố tự sự và chất trữ tình. Yếu tố tự sự làm nên mạch phát triển của cấu tứ, còn chất trữ tình là sợi dây kết dính làm nên vẻ đẹp lãng mạn của bài thơ. Vũ Ngọc Hùng khai thác chất liệu tự sự hoặc từ những điển tích, những câu chuyện cổ như “Truyền thuyết về chữ Phúc”, “Truyền thuyết về Nguyệt lão”, “Chuyện về tiết Hàn thực”, “Truyền thuyết về tết đoan ngọ”, “ Truyền thuyết về bánh Trung thu”, “ Truyền thuyết về lễ Noel”…hoặc từ những câu chuyện lịch sử, những giai thoại về các vị anh hùng dân tộc như “Hoa sen giếng ngọc”, “ Đám cưới của Huyền Trân công chúa”, “Câu đối của Ngô Thì Nhậm”, “Bài thơ chữ nhất” …bởi thế chuyển tải những bài học rất có ý nghĩa nhân văn. Cái “duyên” của người kể chuyện (nhân vật trữ tình) trong mỗi bài thơ có sự biến đổi ngôi linh hoạt: khi thì đầy chiêm nghiệm, suy tư (ngôi thứ ba) khi thì dí dỏm, thông minh (ngôi thì nhất) lúc lại cảm thông sẻ chia (ngôi thứ hai)…

Nhà phê bình văn học Hoàng Thủy Hương nhấn mạnh phân tích sự kết hợp giữa chất trí tuệ, chất lãng mạn và “chất sống” từ những câu chuyện thấm đượm màu sắc huyền thoại trong thơ Vũ Ngọc Hùng. Còn nhà thơ Nguyễn Đăng Luận khâm phục sức sáng tạo nghệ thuật dồi dào của nhà thơ Vũ Ngọc Hùng (hơn 2400 bài thơ, mỗi bài thơ ít nhất 20 câu, vị chi có hơn 4 vạn câu thơ). Chị Diễm Châu – P.CT CLB thơ Trẻ Việt Nam Online cho rằng thơ Vũ Ngọc Hùng như mạch nguồn đậm chất thuần Việt và đó chính là chất keo kết dính làm nên hồn thơ Vũ Ngọc Hùng dung dị, mộc mạc mà sâu lắng. Bạn Định – độc giả Thi San Việt Nam chia sẻ cảm xúc khi được tham dự buổi Tọa đàm rằng chính những câu chuyện lịch sử được viết bằng thơ của Vũ Ngọc Hùng rất bổ ích, giúp em và các bạn trẻ hiểu rõ, hiểu sâu hơn về những giá trị truyền thống.

Buổi tọa đàm kết thúc trong trong âm vang hào sảng những vần thơ do chính nhà thơ thể hiện.

Một số hình ảnh trong buổi tọa đàm

Không khí buổi tọa đàm luôn cuốn hút bởi những câu chuyện thơ của tác giả

Nhà thơ Vũ Ngọc Hùng

Phút giải lao, Nhà thơ Nguyễn Đăng Luận tặng Nhà thơ Vũ Ngọc Hùng cuốn “Thơ tình Nguyễn Đăng Luận”

Từ trái qua phải: Bạn đọc Thi san VN, Nhà phê bình VH: Hoàng Thủy Hương, Trưởng ban BT Thi san VN:Phạm Hoàng Nam, Nhà thơ Vũ Ngọc Hùng, Nhà thơ Nguyễn Đăng Luận, Ths Văn học Bùi Thị Thủy, P.CT CLB Thơ trẻ VN Nguyễn Thị Diễm Châu Bùi Thủy

Gần đây, những buổi nhà thơ ra mắt sản phẩm tinh thần của mình, gặp gỡ giao lưu với bạn đọc ngày càng ít đi; vì thế, như lời giới thiệu của người dẫn chương trình – nhà thơ Lê Minh Quốc, buổi giới thiệu 3 tập thơ lọt vào chung khảo giải Bách Việt 2009 có thể được xem là một trong những hoạt động văn học đáng chú ý.

Nói đáng chú ý bởi trong giai đoạn thơ ca đang “èo uột” thì việc khoảng một trăm người quây quần trong không gian ấm cúng và sang trọng của quán Hub-Book café để chỉ nói về thơ quả thật là một dịp quý giá.

“Một hôm núi khóc” được đánh giá là tập thơ đáng được tìm đọc trong năm nay.

Ba tập thơ nhỏ nhẹ, được NXB Hội Nhà văn và công ty Bách Việt liên kết phát hành, được đánh giá là mang hình thức đẹp và nội dung bất ngờ cho những ai còn yêu thơ.

Tập thơ đầu tiên phải kể đến là Một hôm núi khóc của thi sĩ Phạm Phú Hải.

Giải thưởng thơ Bách Việt được lập ra nhằm hưởng ứng và cổ vũ cho các nhà thơ trẻ. Nhưng trường hợp của Phạm Phú Hải là ngoại lệ. Bởi ông tuy đã mất và không còn trẻ, nhưng thơ ông và những tâm tình ông gửi gắm qua câu chữ vẫn tươi non, lạ lẫm thách thức người đọc cảm nhận và trải nghiệm.

Với lớp độc giả hôm nay thì cái tên Phạm Phú Hải khá xa lạ. Tuy vậy, đây là thi sĩ viết rất nhiều trước năm 1975 và rất được bạn bè trong giới chú ý, cảm mến. Thi sĩ họ Phạm không có thói quen quan tâm lưu giữ những bản thảo của mình, cũng không chú trọng đến việc in ấn, xuất bản quảng bá cho thơ nên theo thời gian, các bản thảo bị thất lạc cả. Chị Thuận, em gái của nhà thơ đã cất công sưu tầm lại bản thảo thơ của anh mình gửi đến giải thưởng Bách Việt. Và Bách Việt chọn ra khoảng 70 bài in trong Một hôm núi khóc.

Nhà thơ Nguyễn Nhật Ánh (trái) và nhà thơ Bùi Thanh Tuấn tại buổi ra mắt sách.

Có mặt tại buổi ra mắt sách, nhà văn – nhà thơ Nguyễn Nhật Ánh tâm sự, với anh, Phạm Phú Hải là một thi sĩ tài năng, có số phận đầy chua xót. Nguyễn Nhật Ánh vốn là bạn của Phạm Phú Hải và anh đã chia sẻ vài kỷ niệm đáng nhớ về “nhà thơ điên” này.

Từ trước 1975, Nguyễn Nhật Ánh đã biết Phạm Phú Hải khi ông còn là một thư ký đánh máy cho công ty nhôm. Ông yêu thích công việc làm thơ và thường sáng tác trên một chiếc máy đánh chữ rồi sau đó bản thảo cứ để bừa bãi, hoặc đưa cho bạn bè đọc, ai cũng đều thích và truyền miệng nhau những câu thơ độc đáo.

Điều khác thường ở Phạm Phú Hải là ông ít bạn nhưng lại thích chùa chiền, nhà sư. Rồi ông rơi vào căn bệnh tâm thần, 1 năm có 12 tháng thì 6 tháng mùa mưa ông bình thường đến 6 tháng mùa nắng ông lại trở bệnh. Về sau, cách đây vài năm, Phạm Phú Hải 100% rơi vào cõi vô thức, không tỉnh táo để nhận ra bạn bè cho đến khi ông qua đời vào tháng 5 năm nay.

“Phạm Phú Hải là một tài năng nhưng rất tiếc là thơ Hải chưa được nhiều người biết đến. Nhưng dù sao, Hải đã để lại những tinh hoa trong thơ anh cho mọi người, đó là điều an ủi lớn cho những ai yêu quý anh”, Nguyễn Nhật Ánh nói.

Người mẹ già và em gái của cố thi sĩ đã bay từ Quảng Nam vào góp mặt trong buổi ra mắt Một hôm núi khóc. Với giọng xúc động, chị Thuận, em gái nhà thơ nói lời cảm ơn đến những người đã giúp đưa tập thơ đến với công chúng. “Có thể anh tôi là một người tâm thần, như với tôi anh gần như là một vị thiền sư với những câu thơ đầy ám ảnh”, chị Thuận bộc bạch.

Nói về thơ Phạm Phú Hải, nhà thơ Phùng Tấn Đông cho rằng, Phú Hải đã qua ngôn ngữ thơ ca tra vấn bản thân đến cùng kiệt. Thơ ông tuy đầy những dằn vặt, đau đớn nhưng cũng qua thơ ông chứng tỏ mình là một người hạnh phúc, được sống trọn vẹn trong một thế giới riêng với tình yêu thương, trân trọng dành cho cây cỏ, côn trùng và tất cả mọi thứ.

Với Phạm Phú Hải, điều quan trọng nhất của thơ không còn nằm ở hình thức mà là tâm trạng mà thi sĩ muốn gửi gắm. Thơ ông rất cổ điển mà lại vẫn mới trong ý tứ và suy niệm.

Nhà thơ Tuệ Nguyên đang đọc thơ mình trước khán giả.

Khác giọng thơ ngấm sâu chất thiền của Phạm Phú Hải, Tuệ Nguyên (với tập Những giấc mơ đa chiều) và Đồng Chuông Tử (với tập Mùi thơm của im lặng) lại trình bày mạch tình cảm và những búc xúc và những mối quan tâm trực diện đến đời sống thực.

Nhà thơ Phùng Tấn Đông so sánh, nếu nói thơ trẻ phần lớn là độc thoại thì lâu nay việc độc thoại tập thể quá nhiều, ngay cả yêu ghét cũng thành công thức trong thơ. Chính vì thế, hai nhà thơ Chăm Tuệ Nguyên và Đồng Chuông Tử với giọng thơ riêng biệt, mang đậm sắc thái, khước từ trật tự trong một thế giới đơn nhất đã ngẫu nhiên lọt được “mắt xanh” của ban thẩm định giải.

Tuy vậy, nhà thơ Giáng Vân, thành viên của ban thẩm định cũng “cảnh báo” hai nhà thơ trẻ ở khía cạnh, nếu thơ còn dựa trên đời sống thực tế quá nhiều thì sẽ khó có những vần thơ thăng hoa, dạt dào cảm xúc…

Dù được một khán giả đề nghị nhận định về chất hậu hiện đại trong hai giọng thơ của Tuệ Nguyên và Đồng Chuông Tử, nhà thơ Inrasara đã từ chối phân tích sâu. Inrasara chỉ nói ngắn gọn, 3 tập thơ lọt vào chung khảo giải Bách Việt lần này là 3 tập thơ xứng đáng được tìm đọc trong năm nay.

Ban thẩm định giải thưởng thơ Bách Việt 2009 cho biết, số lượng bản thảo thơ gửi về dự giải năm nay không nhiều bằng năm trước, nhưng chất lượng không thua kém.

Thời gian nhận tác phẩm cho giải thơ Bách Việt 2009 còn kéo dài đến 30/11/2009. Vậy là còn sẽ còn 2 tập thơ nữa tiếp tục được chọn vào chung khảo để xét trao giải. Từ 5 tập thơ sẽ có một giải duy nhất được chọn ra để trao thưởng, trị giá 30 triệu đồng

Tác phẩm xuất sắc được trao vào tháng 12.

4 bài thơ của Hữu Thỉnh và Lò Ngân Sủn được dịch giả Đào Kim Hoa mang sang Đài Loan giới thiệu tại Festival thơ Quốc tế 2001 ở Đài Bắc. Nhưng mới đây, trên một số website và blog tiếng Trung, chúng được biết đến là sáng tác của chính bà Hoa.

Sự việc này làm dấy lên nghi ngờ, dịch giả Đào Kim Hoa đã đạo thơ và mạo danh đồng nghiệp.

Sự việc được phát hiện sau 8 năm, khi Giải thưởng Blog tiếng Hoa xuất sắc toàn cầu được công bố. Đoạt giải thưởng lớn nhất là Hồng Đức Thanh với blog mang tên Bạn phải đến Việt Nam. Từ tiêu đề của blog là “Có chút hương trong mơ, cho đá mềm đi cho núi ấm lên – của nhà thơ nữ Việt Nam Đào Kim Hoa”, dịch giả Trang Hạ phát hiện ra, câu thơ này không phải của Đào Kim Hoa mà là của nhà thơ Hữu Thỉnh.

Nhưng nhầm lẫn không chỉ dừng lại ở blog của Hồng Đức Thanh, nhiều website và các blog tiếng Trung khác khẳng định 4 bài thơ Thư mùa đông và Thơ viết ở biển của Hữu Thỉnh, Người đẹp và Đứng trước em của Lò Ngân Sủn đều là của Đào Kim Hoa. Trang thơ của Đào Kim Hoa được giới thiệu tại Festival thơ Quốc tế Đài Bắc 2001 cũng ghi rõ, bà là tác giả của 4 bài thơ trên.

Trang thơ giới thiệu về về Đào Kim Hoa với tư cách là tác giả của 4 bài thơ tại Festival.

Trao đổi với VnExpress.net, dịch giả Đào Kim Hoa thừa nhận, bà có tham dự Festival thơ Quốc tế Đài Bắc 2001, có đọc thơ của Hữu Thỉnh và Lò Ngân Sủn, nhưng không hề đạo thơ hay mạo danh đồng nghiệp.

“Tháng 9/2001, qua một người bạn, tôi có quen Kaitlin (điều phối viên của Cục Văn hóa Đài Bắc). Nhờ đó, tôi được mời tham dự Festival thơ Quốc tế Đài Bắc 2001. Ban tổ chức đề nghị tôi gửi 4 bài thơ, tôi viết mail nói tôi không có thơ, chỉ là dịch giả và gửi họ 2 bài của Lò Ngân Sủn và một chùm thơ của Hữu Thỉnh. Tại festival, tôi đọc 4 bài Thư mùa đông và Thơ viết ở biển của Hữu Thỉnh, Người đẹp và Đứng trước em của Lò Ngân Sủn và đã nói rõ tên tác giả, rằng tôi chỉ là dịch giả”.

Những bài thơ này, sau đó, đã được dịch giả Trần Lê (Đài Loan) chuyển ngữ sang tiếng Trung từ bản thảo do bà Đào Kim Hoa cung cấp cho Ban tổ chức festival Thơ. Trên các bản dịch của Trần Lê đều ghi rõ, 4 bài thơ này của tác giả Đào Kim Hoa.

Trước thông tin đó, dịch giả Đào Kim Hoa cho biết, bà không hề biết Trần Lê là ai, chưa từng gặp người này. “Còn với các tác phẩm cung cấp cho ban tổ chức, tôi đều ghi rõ tên tác giả là Hữu Thỉnh và Lò Ngân Sủn. Tôi chưa bao giờ nhận mình là người sáng tác những bài thơ này”. Nữ dịch giả cho biết, hiện tại, bà đang liên hệ với Ban tổ chức Festival thơ Quốc tế Đài Bắc và nhờ người quen liên lạc với dịch giả Trần Lê để làm sáng tỏ vấn đề và cải chính thông tin. “Tôi đã viết mail cho Kaitlin nhưng chưa thấy hồi âm. Tôi cũng đã nhờ người bà con ở Đài Loan tìm dịch giả Trần Lê”, bà nói.

Dịch giả Đào Kim Hoa. Ảnh: D.T.

Khi được hỏi về việc thơ các ông được giới thiệu tại festival thơ Quốc tế Đài Bắc, nhà thơ Hữu Thỉnh cho biết, ông chưa bao giờ đồng ý cho Đào Kim Hoa sử dụng hai bài thơ của mình. Nhà thơ Lò Ngân Sủn cũng chia sẻ, ông từng nhờ Đào Kim Hoa dịch các tác phẩm nhưng chưa từng bán bản quyền cho bà.

Bà Đoàn Thị Lam Luyến – giám đốc Trung tâm Quyền tác giả văn học Việt Nam – khẳng định, Trung tâm sẽ làm sáng tỏ vấn đề này chứ không để mọi việc dần lắng xuống như các vụ vi phạm khác.

“Tuy nhiên, điều quan trọng nhất bây giờ là phải tìm ra dịch giả Trần Lê. Ông chính là mấu chốt để trả lời các câu hỏi: Đào Kim Hoa đạo thơ, mạo danh hay chỉ là nhầm lẫn? Và nếu đạo thơ hay mạo danh cũng đều bị xử lý theo quy định của Luật sở hữu trí tuệ. Với tư cách cá nhân, tôi cũng lấy làm băn khoăn khi Festival thơ Quốc tế Đài Bắc lại không mời Hội Nhà văn Việt Nam, lại mời bà Kim Hoa chứ không phải là nhà thơ nào khác”.

Chính vì vậy, bà Luyến đề nghị phối hợp với Hội Nhà văn cử người sang Đài Loan, gặp gỡ Ban tổ chức Festival thơ và dịch giả Trần Lê để xác định rõ mọi chuyện. Hiện tại, Hội Nhà văn Việt Nam cũng đang liên lạc với phía Đài Loan, đồng thời yêu cầu dịch giả Đào Kim Hoa trường trình sự việc rõ ràng bằng văn bản. Nhà văn Nguyễn Hữu Tòng – Phó trưởng Ban Kiểm tra Hội Nhà văn Việt Nam – cho biết: “Đây là chuyện lớn, đụng chạm tới uy tín của Hội và quyền lợi của các nhà văn Việt Nam. Còn việc có thể cử người sang Đài Loan để xác minh sự việc này không, chúng tôi phải chờ sự phê chuẩn của Ban chấp hành và Chủ tịch Hội”.

Bà Đào Kim Hoa sinh năm 1957 tại Hà Tây (cũ), hiện là phó Ban đối ngoại, Hội Nhà văn Việt Nam.

Điều 28. Hành vi xâm phạm quyền tác giả

1. Chiếm đoạt quyền tác giả đối với tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học.

2. Mạo danh tác giả.

3. Công bố, phân phối tác phẩm mà không được phép của tác giả.

4. Công bố, phân phối tác phẩm có đồng tác giả mà không được phép của đồng tác giả đó.

5. Sửa chữa, cắt xén hoặc xuyên tạc tác phẩm dưới bất kỳ hình thức nào gây phương hại đến danh dự và uy tín của tác giả.

6. Sao chép tác phẩm mà không được phép của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả, trừ trường hợp quy định tại điểm a và điểm đ khoản 1 Điều 25 của Luật này.

…

(trích Luật Sở hữu Trí tuệ của Việt Nam)

Sau một năm hoạt động, Quỹ Lời vàng Eva đã chọn được 6 tập thơ tiêu biểu của các nhà thơ nữ Việt Nam và xuất bản qua 3 mùa thơ: không gian thơ Hè: Chữ cái của Từ Huy và Cơn ngạt thở tình cờ của Trần Lê Sơn Ý; không gian thơ Thu: Áo lá sen của Trương Thị Kim Dung và Phía bên kia cây cầu của Đinh Thị Như Thuý; không gian thơ Đông: Bay lặng im của Trang Thanh và Căn phòng và bóng tối của Lê Mỹ Ý.

Trang bìa tập thơ đoạt giải.

Ngày 11/3, ban thẩm định tiến hành bỏ phiếu bầu chọn. Lọt vào chung kết là hai tập: Cơn ngạt thở tình cờ và Bay lặng im. Cuối cùng, với số phiếu bầu quá bán, Bay lặng im trở thành thành tập thơ đầu tiên đoạt giải thưởng trị giá 25 triệu đồng của Quỹ Lời vàng Eva.

5 tập thơ còn lại cũng được Ban thẩm định đánh giá cao: “Đó là các dấu ấn: Chữ Cái của Từ Huy – độc đáo; Căn phòng và bóng tối của Lê Mỹ Ý – ngôn ngữ đẹp; Phía bên kia cây cầu của Đinh Thị Như Thúy – tinh tế; Áo lá sen của Trương Thị Kim Dung – truyền thống; Cơn ngạt thở tình cờ của Trần Lê Sơn Ý – mới lạ…”.

Cả 6 tác phẩm được xuất bản năm qua sẽ tạo thành một không gian thơ mùa Xuân đa sắc và giàu sức sống.

Được quỹ Lời vàng Eva khai sinh vào đầu năm 2007, Lá trầu hiện là giải thưởng duy nhất dành riêng cho các nhà thơ nữ tại Việt Nam.